Pemahaman mengikut aliran Empat_Kebenaran_Mulia

Aliran Theravada

Menuruf tafsiran Theravada yang tradisional, petikan-petikan kitab yang berikut merupakan ajaran lanjut untuk mereka yang bersedia: [8]

  1. Sifat Dukkha: Ini ialah kebenaran mulia tentang "dukkha": Kelahiran ialah dukkha, penuaan ialah dukkha, sakit ialah dukkha, kematian ialah dukkah; penyatuan dengan perkara-perkara yang tidak menyenangkan ialah dukkha; pemisahan dengan perkara-perkara yang menyenangkan ialah dukkha; tidak dapat memperoleh apa yang dikehendaki ialah dukkha; mendapat apa yang tidak dikehendaki ialah dukkha; pendeknya, lima agregat yang tertakluk kepada perpautan ialah dukkha.
  2. Punca Dukkha (Samudaya): Ini ialah kebenaran mulia tentang punca dukkha: Keinginan ialah punca kelahiran semula, diiringi oleh keseronokan dan nafsu, mencari-carikan keseronokan di sana sini; iaitu keinginan untuk kepuasan sensual, keinginan untuk kewujudan, serta keinginan untuk penghapusan.
  3. Pemberhentian Dukkha (Nirodha): Ini ialah kebenaran mulia tentang pemberhentian dukkha: Ia adalah penghilangan beransur-ansur dan pemberhentian sama sekali keinginan tersebut, penyerahan dan peninggalannya, kebebasan daripadanya, serta ketakbergantungan kepadanya.
  4. Cara Yang Menuju ke Pemberhentian Dukkha (Magga): Ini ialah kebenaran mulia tentang cara yang menuju ke pemberhentian: Ia adalah Jalan Lapan Lapis Mulia, iaitu (1) pandangan yang betul, (2) niat yang betul, (3) pertuturan yang betul, (4) tindakan yang betul, (5) mata pencarian yang betul, (6) usaha yang betul, (7) kesedaran yang betul, dan (8) penumpuan yang betul. [7][9]

Aliran Mahayana

Sesetengah sutra Mahayana yang utama, termasuk Sutra Mahaparinirvana dan Sutra Angulimaliya, menyampaikan versi-versi kelainan Empat Kebenaran Mulia, selaras dengan metafizik dan soteriologi tersendiri. Sutra Srimala menerima Empat Kebenaran Mulia tetapi mendesak bahawa hanya Kebenaran Ketiga, iaitu pemberhentian penderitaan, adalah benar secara abadi. Dalam Sutra Mahaparinirvana, Buddha menyampaikan perumusan yang baru terhadap Empat Kebenaran Mulianya:

  1. Sifat Dukkha: Kebenaran tentang penderitaan adalah berkait dengan kegagalan untuk mengenal keabadian Buddha;
  2. Punca Dukkha (Samudaya): Kebenaran tentang punca penderitaan adalah berkait dengan pemutarbalikan Dharma yang Benar, iaitu salah menganggap bahawa Buddha dan Dharma adalah tidak kekal;
  3. Pemberhentian Dukkha (Nirodha): Kebenaran tentang pemberhentian penderitaan adalah berkait dengan pemupukan tathagatagarbha (Sifat Intipati Buddha yang memang wujud dalam semua makhluk) melalui tafakur yang betul, dan tidak berkait dengan tanggapan salah (tanggapan mazhab Theraveda) bahawa adannya bukan-Diri dan kosong. Pemberhentian penderitaan juga berlaku melalui penghapusan pencemaran dalaman: "Apabila penderitaan-penderitaan telah dihapuskan sama sekali, seseorang boleh mengesan kemasukannya ke tathāgata-garbha";
  4. Cara Yang Menuju ke Pemberhentian Dukkha (Magga): Kebenaran tentang cara memberhentikan penderitaan memerlukan pandangan bahawa Buddha, Dharma dan Sangha adalah abadi, tidak goyah, dan tidak dapat dimusnahkan. [10]

Serupa juga, Sutra Angulimaliya menegaskan pandangan sifat Buddha sebagai abadi, tidak berubah dan aman sebagai faktor-faktor yang utama dalam pembebasan diri daripada penderitaan; kegagalan untuk mengesan keabadian hakikat muktamad dikatakan merupakan punca utama keterperangkapan makhluk-makhluk dalam penderitaan samsara yang berterusan.